ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ މަރުހަލާއެއްގައިވެސް އެހެން މީހުންގެ އެހީތެރިކަމާއި އެކުވެރިކަން ބޭނުންވެއެވެ. އެހެންކަމުން، އެކުވެރިންނަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ހަޔާތުގައި ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ބައެކެވެ. ރަނގަޅު އެކުވެރިންނަކީ ދިރިއުޅުން އުޖާލާކޮށްދޭ އަލިގަދަ ދަންމަރެކެވެ. ނަމަވެސް، ނުބައި އެކުވެރިންނަކީ ހަލާކުގެ ތެރެއަށް މީހާ ވައްޓާލާނެ ބައެކެވެ.
އިސްލާމްދީނުގައި އެކުވެރިން އިހުތިޔާރުކުރުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅުއްވާފައިވެއެވެ. ސަބަބަކީ މީހާގެ މިޒާޖާއި އަހުލާގު ބައްޓަންވުމުގައި އޭނާ އުޅޭ މާހައުލަކާއި އެކުގައި އުޅޭ މީހުންގެ ނުފޫޒު ވަރަށް ބޮޑަށް ފޯރާތީއެވެ. ދީނީ ގޮތުން ބަލާއިރު، މީހަކު ހުންނާނީ އޭނާގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާގެ ދީނުގެ މަތީގައި ކަމަށް ރަސޫލާ ﷺ ވަނީ ހަދީސްކުރައްވާފައެވެ. އެހެންކަމުން، ތިމާ އެކުވެރިކަން މިކުރެވެނީ ކޮން ކަހަލަ މީހަކާތޯ ބެލުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
ނުބައި އެކުވެރިންނާއެކު އުޅުމަކީ އޭގެ ސަބަބުން ދުނިޔެއާއި އާހިރަތް ގެއްލިގެންދާނެ ކަމެކެވެ. ގޯސް މަގުތަކަށް އިންސާނާ ގެންދިއުމުގައި އެންމެ ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރަނީ ނުބައި އެކުވެރިންނެވެ. މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާގައި ޖެހުމާއި، ވައްކަންކުރުމާއި، މާރާމާރީ ހިންގުން ފަދަ ނުރައްކާތެރި ކުށްތަކަށް ޒުވާނުން އަރައިގަންނަ އެންމެ އާންމު ސަބަބަކީ އެފަދަ ނުބައި ރައްޓެހިންގެ ފަރާތުން ލިބޭ ހިތްވަރެވެ. އެފަދަ މީހުން އަބަދުވެސް މަސައްކަތްކުރާނީ އެމީހުން އުޅޭ ނުބައި މަގަށް އެހެން މީހުންވެސް ވައްދާށެވެ.
ނަފްސާނީ ގޮތުން ބަލާއިރުވެސް، ނުބައި އެކުވެރިންގެ ސަބަބުން މީހާއަށް ނޭދެވޭ އެތައް އަސަރުތަކެއް ކުރެއެވެ. އެފަދަ މީހުންނާއެކު އުޅުމުން، ދިރިއުޅުމާމެދު އޮންނަ އުއްމީދު ގެއްލި، އަބަދުވެސް ގޯސްކޮށް ވިސްނަން އާދަވެއެވެ. ކިޔެވުމަށާއި ވަޒީފާއަށް ދޭންޖެހޭ ސަމާލުކަން ކުޑަވެ، ބޭކާރު ގޮތުގައި ވަގުތުތައް ނަގާލެވެއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއަކަށް ވަނީ މުސްތަގުބަލު އުޖާލާކުރުމަށް ކުރަންހުރި މުހިންމު މަސައްކަތްތަކާ ދުރަށް ދެވުމެވެ.
ހެޔޮލަފާ އެކުވެރިންނާއި ނުބައި އެކުވެރިންގެ މިސާލު ބަޔާންކޮށްދެއްވަމުން ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ވަނީ ވަރަށް ފުރިހަމަ މިސާލެއް ޖައްސަވާފައެވެ. ރަނގަޅު އެކުވެރިޔާގެ މިސާލަކީ އަތަރު ވިއްކާ މީހާގެ މިސާލެވެ. އޭނާގެ ގާތުން އަތަރު ނުގަތް ނަމަވެސް، އޭނާގެ ގާތުގައި ހުރުމުން މީރު ވަސް ދުވާނެއެވެ. އަދި ނުބައި އެކުވެރިޔާގެ މިސާލަކީ ގިރުނބާ ފުމޭ މީހާގެ މިސާލެވެ. އޭނާގެ ގާތުގައި ހުރުމުން ހެދުމުގައި އަލިފާން ނުޖެހުނު ނަމަވެސް، ނުބައި ވަސް ދުވާނެއެވެ. މިއީ އެކުވެރިންގެ ފަރާތުން ކުރާ އަސަރު ވަރަށް ސާފުކޮށް އަންގައިދޭ މިސާލެކެވެ.
ހެޔޮލަފާ މީހުންނާއެކު އުޅުމަކީ މީހާގެ އީމާންތެރިކަން ވަރުގަދަވެގެންދާނެ ކަމެކެވެ. ރަނގަޅު އެކުވެރިން އަބަދުވެސް ހަނދާންކޮށްދޭނީ الله ގެ މަތިންނެވެ. ނަމާދު ވަގުތު ޖެހުމުން ނަމާދަށް ދިއުމަށް ބާރުއަޅާނެއެވެ. އަދި ގޯސް ކަމެއް ކުރެވެން އުޅޭނަމަ، އެކަމުން ދުރުވުމަށް ނަސޭހަތްދޭނެއެވެ. މިފަދަ އެކުވެރިންނަކީ ދުނިޔެމަތީގައި ލިބޭނެ ވަރަށް ބޮޑު ނިއުމަތެކެވެ. އެމީހުން އަބަދުވެސް އެދޭނީ ތިމާއަށް ހެޔޮ ގޮތްތައް މެދުވެރިވުމަށެވެ.
ދިރިއުޅުމަށް އަންނަ ކުރިއެރުމާއި ކާމިޔާބީގައިވެސް ހެޔޮލަފާ އެކުވެރިންގެ ދައުރު ވަރަށް ބޮޑެވެ. ރަނގަޅު މީހުންނާއެކު އުޅޭނަމަ، އަބަދުވެސް ވިސްނާނީ ކިޔަވައިގެން ކުރިއަށް ދިއުމަށާއި، ހަލާލު ގޮތުގައި އާމްދަނީ ހޯދުމަށެވެ. އެމީހުންގެ ފަރާތުން ލިބޭނީ އުއްމީދީ ވާހަކަތަކާއި، ކުރިއަށް ދިއުމަށް ބޭނުންވާ ހިތްވަރެވެ. ދަތި އުނދަގޫ ވަގުތުތަކުގައި އެމީހުން ތިބޭނީ އެހީތެރިކަމުގެ އަތް ދިއްކޮށްލައިގެންނެވެ. މިއީ ތެދުވެރި ރައްޓެހިންގެ އެންމެ ހާއްސަ އެއް ސިފައެވެ.
އާހިރަތް ދުވަހުންވެސް އެކުވެރިންގެ ހަގީގަތް ހާމަވެގެންދާނެއެވެ. ގިޔާމަތް ދުވަހުން، ނުބައި އެކުވެރިންނަކީ އެކަކު އަނެކަކުގެ ދުޝްމަނުން ކަމުގައި ވެގެންދާނެއެވެ. އެމީހުން އެކަކު އަނެކަކަށް ލައުނަތްދީ، ގޯސް މަގަށް ވެއްދީތީ އެކަމުގެ ޝަކުވާ ކުރާނެއެވެ. ނަމަވެސް، الله އަށް ބިރުވެތިވެ، ހެޔޮލަފާ ގޮތުގައި އުޅުނު އެކުވެރިން އެ ދުވަހުންވެސް ތިބޭނީ އެކުވެރިންގެ ގޮތުގައެވެ. އެމީހުންނަށް އެ ދުވަހުން އެއްވެސް ބިރުވެރިކަމެއް އަދި ހިތާމައެއް ނުވާނެއެވެ.
ހެޔޮލަފާ އެކުވެރިއެއްކަން ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ރަނގަޅު އެކުވެރިންނަކީ ތެދުވެރި އަދި އަމާނާތްތެރި ބައެކެވެ. އެމީހުން ސިއްރުތައް ހިފަހައްޓާނެއެވެ. ތިމާ ނެތް ތަންތަނުގައި ތިމާގެ ދިފާއުގައި ވާހަކަދައްކާނެއެވެ. ކުށެއް ކުރެވިއްޖެނަމަ، އެހެން މީހުންގެ ކުރިމަތީގައި ފަޒީހަތްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އެކަހެރިކޮށް ނަސޭހަތްދީ، އެ ކުށުން ދުރުވުމަށް އެހީތެރިވާނެއެވެ. މިއީ ހަގީގީ އެކުވެރިންގެ އަގުހުރި ސިފަތަކެވެ.
ނުބައި އެކުވެރިންނާ ދުރުވުމަކީ ފަސޭހަ ކަމަކަށް ނުވެދާނެއެވެ. ހާއްސަކޮށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން އެކުގައި އުޅެފައިވާ ބަޔަކާ ދުރަށް ދިއުމަކީ ހިތްވަރު ބޭނުންވާނެ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، އަމިއްލަ ނަފްސާއި މުސްތަގުބަލަށްޓަކައި މި ނިންމުން ނިންމަން މަޖުބޫރުވެއެވެ. އެފަދަ މީހުންނާ ދުރުވުމަށްޓަކައި، އެމީހުންނާއެކު ހޭދަކުރާ ވަގުތު މަޑުމަޑުން މަދުކުރަން ވާނެއެވެ. އަދި ހެޔޮލަފާ މީހުން އުޅޭ މާހައުލުތަކަށް ގޮސް، އާ އެކުވެރިން ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރަންވާނެއެވެ.
ޒުވާނުންނާއި ކުޑަކުދިންނަށް ރަނގަޅު އެކުވެރިން ހޯދައިދިނުމުގައި މައިންބަފައިންގެ ދައުރު ވަރަށް ބޮޑެވެ. ކުދިން އުޅެނީ ކޮން ކަހަލަ ބަޔަކާއެކުކަން އަބަދުވެސް ބަލަން ޖެހޭނެއެވެ. ރަނގަޅު މާހައުލެއްގައި ކުދިން ބޮޑުކުރުމަށް ސަމާލުކަން ދޭން ވާނެއެވެ. މުޅި މުޖުތަމައުއަށް ބެލި ނަމަވެސް، ކުށްކުރުން މަދުވެ، އަމާންވެހި މާހައުލެއް ގާއިމުކުރެވޭނީ ރަނގަޅު އެކުވެރިންގެ ސަބަބުންނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ މުޅި މުޖުތަމައުގެ ސަލާމަތާވެސް ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ.
އެކުވެރިންނަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ މިސްރާބު ކަނޑައަޅައިދޭ ކޮމްޕަހެވެ. ނުބައި އެކުވެރިންނާއެކު އުޅުމަކީ ހަލާކުގެ ތެރެއަށް އަމިއްލައަށް ފުންމާލުން ފަދަ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، ހެޔޮލަފާ މީހުންނާއެކު އުޅުމަކީ ދުނިޔެއާއި އާހިރަތުގެ ކާމިޔާބީއާއި ފަލާހުގެ މަގެވެ. އެހެންކަމުން، އެކުވެރިން އިހުތިޔާރުކުރުމުގައި ފަރުވާތެރިވެ، އަބަދުވެސް ރަނގަޅު މީހުންނާއެކު އުޅުމަށް އަޒުމް ކަނޑައަޅަން ޖެހެއެވެ.
ރެފަރެންސް:
ކީރިތި ގުރުއާނުގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާ: ސޫރަތުލް ފުރްގާންގެ 27، 28 އަދި 29 ވަނަ އާޔަތް (ނުބައި އެކުވެރިން އިހުތިޔާރުކުރެވުނީތީ ގިޔާމަތް ދުވަހުން ކުރާނެ ހިތާމަ ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ އާޔަތްތައް).
ސޫރަތުއް ޒުހްރުފްގެ 67 ވަނަ އާޔަތް (ތަގުވާވެރިން ފިޔަވައި އެހެން ހުރިހާ އެކުވެރިންނަކީ ގިޔާމަތް ދުވަހުން ދުޝްމަނުންކަން ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ އާޔަތް).
ހަދީސް ފޮތްތައް: ސުނަން އަބޫ ދާއޫދު އަދި ސުނަން އައްތިރްމިޒީ: "މީހާ ހުންނާނީ އޭނާގެ އެންމެ ގާތް އެކުވެރިޔާގެ ދީނުގެ މަތީގައެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން އެކުވެރިކަން ކުރަނީ ކާކާތޯ ބަލާށެވެ." މި މާނައިގައި އައިސްފައިވާ ސަހީހު ހަދީސް.
ސަހީހް ބުހާރީ އަދި ސަހީހް މުސްލިމް: އަތަރު ވިއްކާ މީހާއާއި ގިރުނބާ ފުމޭ މީހާގެ މިސާލު ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ މަޝްހޫރު ހަދީސް.
ނަފްސާނީ އަދި އިޖުތިމާއީ ދިރާސާތައް (Psychology & Social Studies):
އެމެރިކަން ސައިކޮލޮޖިކަލް އެސޯސިއޭޝަން (APA): "Peer Pressure and Influence in Adolescence" - އެކުވެރިންގެ ނުފޫޒުން އިންސާނާގެ އުޅުމަށާއި ވިސްނުމަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ސާބިތުކޮށްދޭ ދިރާސާތައް.
